Nadzór uznał, że spółka nie dochowała standardów w ocenie tzw. adekwatności, czyli dopasowania produktów inwestycyjnych do profilu klienta. To kluczowy mechanizm ochrony inwestorów, zwłaszcza mniej doświadczonych, przed angażowaniem się w zbyt ryzykowne transakcje. Spółka odniosła się już do decyzji. XTB poinformowało, że szczegółowo analizuje uzasadnienie stanowiska KNF i na tej podstawie podejmie decyzję o ewentualnych dalszych krokach prawnych.

20 mln zł kary dla XTB od KNF

Najpoważniejsze zastrzeżenia nadzoru dotyczą tego, jak spółka oceniała swoich klientów. W okresie od początku 2022 do drugiej połowy 2023 roku XTB miało niewłaściwie sprawdzać, czy inwestorzy rzeczywiście rozumieją ryzyko związane z handlem bardziej złożonymi produktami. W praktyce oznaczało to, że osoby z doświadczeniem jedynie w prostych instrumentach mogły być kwalifikowane jako gotowe do inwestowania w znacznie bardziej skomplikowane i ryzykowne produkty, takie jak kontrakty CFD – twierdzi KNF.

Nadzorca wskazuje też, że firma nieprawidłowo określała tzw. grupy docelowe dla swoich produktów. Choć formalnie je wyodrębniono, to w praktyce stosowano te same kryteria dla różnych instrumentów – niezależnie od ich złożoności czy poziomu ryzyka. To mogło prowadzić do sytuacji, w której niedoświadczeni klienci trafiali do grup przeznaczonych dla bardziej zaawansowanych inwestorów.

Zastrzeżenia dotyczą również tzw. listy HOT, czyli zestawienia promowanych instrumentów. Według nadzoru spółka nie informowała jasno o potencjalnym konflikcie interesów – nie było transparentne, że promowane produkty mogły generować dla firmy wyższe przychody, np. przez większe spready – podaje KNF w komunikacie.

Do tego dochodzi kwestia komunikacji z klientami. KNF uznał, że XTB przekazywało informacje, które były niepełne lub mogły wprowadzać w błąd, zwłaszcza w kontekście ryzyka związanego z kontraktami CFD. A to właśnie te instrumenty należą do najbardziej ryzykownych na rynku – z danych nadzoru wynika, że od 70 do 80 proc. inwestorów detalicznych ponosi na nich straty.

W przesłanym PAP oświadczeniu XTB poinformowało, że decyzja Komisja Nadzoru Finansowego dotyczy przede wszystkim procesu określania grup docelowych oraz onboardingu nowych klientów. Chodzi m.in. o formularz rejestracyjny stosowany przez spółkę w okresie od stycznia 2022 roku do września 2023 roku.