Za realizację projektu odpowiada Ministerstwo Cyfryzacji, które będzie współpracować z Ministerstwem Rozwoju i Technologii, Urzędem Ochrony Danych Osobowych, NASK – Państwowym Instytutem Badawczym, Akademickim Centrum Komputerowym Cyfronet AGH oraz Poznańskim Centrum Superkomputerowo-Sieciowym.

Projekt ma być odpowiedzią na rosnące wykorzystanie AI w przedsiębiorstwach i administracji publicznej. Jednym z jego celów będzie stworzenie warunków do testowania nowych rozwiązań bez konieczności ingerowania w działające systemy oraz ograniczenie problemów związanych z dostosowaniem systemów do wymogów unijnego AI Act.

Piaskownice regulacyjne AI – jak to działa?

Piaskownica regulacyjna AI to kontrolowane środowisko testowe, w którym firma lub instytucja może sprawdzić system sztucznej inteligencji przed jego wprowadzeniem na rynek. Ustawa o systemach sztucznej inteligencji, którą podpisał Prezydent RP, tworzy w Polsce podstawy prawne funkcjonowania piaskownic regulacyjnych AI.

Za tworzenie piaskownic regulacyjnych AI i nadzór nad nimi będzie odpowiedzialna Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI). Uczestnictwo w piaskownicy będzie trwało od 6 do 12 miesięcy. Projekty biorące w niej udział będą wybierane w drodze konkursu, organizowanego i rozstrzyganego przez KRiBSI.

Z piaskownicy regulacyjnej AI mogą skorzystać:

  • przedsiębiorcy, w tym startupy;
  • podmioty administracji publicznej, w tym jednostki samorządu terytorialnego.

W ustawie o systemach sztucznej inteligencji przewidziano rożne formy wsparcia dla uczestników piaskownic:

  • KRiBSI może udzielić uczestnikowi czasowego odstępstwa od stosowania niektórych obowiązków wynikających z AI Act na potrzeby realizacji projektu.
  • KRiBSI może wesprzeć uczestnika w osiągnięciu zgodności z tymi wymogami.
  • Uczestnictwo mikroprzedsiębiorców oraz małych i średnich przedsiębiorców jest nieodpłatne.
  • Opłaty za uczestnictwo jednostek samorządu terytorialnego są preferencyjne.

Dwie ścieżki testowania AI w piaskownicy

Planowana piaskownica będzie działać w ramach dwóch ścieżek. Pierwsza, regulacyjna, zostanie skierowana do przedsiębiorców oraz administracji rządowej i samorządowej rozwijających systemy sztucznej inteligencji, w szczególności rozwiązania zaliczane do systemów wysokiego ryzyka. Uczestnicy tej ścieżki będą mogli korzystać ze wsparcia ekspertów przy ocenie i dostosowywaniu swoich rozwiązań do wymagań wynikających z AI Act.

Druga ścieżka będzie miała charakter technologiczny i zostanie przeznaczona dla administracji rządowej oraz samorządowej. Jej zadaniem będzie umożliwienie urzędom testowania rozwiązań AI w odizolowanym i bezpiecznym środowisku. Dzięki temu instytucje nie będą musiały wykorzystywać do eksperymentów swoich działających systemów ani kupować własnej infrastruktury obliczeniowej.

Zgłoszenia do piaskownicy mają być składane przez internet. Portal ma również umożliwiać obsługę zgłoszeń oraz przygotowywanie sprawozdań dla Komisji Europejskiej.

Polskie modele i infrastruktura obliczeniowa

Administracja publiczna ma otrzymać dostęp do środowiska obliczeniowego opartego na infrastrukturze polskich fabryk AI. Zaplecze technologiczne zapewnią Cyfronet AGH oraz Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe.

Urzędy będą mogły testować polskie modele językowe oraz gotowe komponenty AI powstałe w ramach innych krajowych projektów. Wśród możliwych zastosowań wymieniono między innymi chatboty, asystentów oraz rozwiązania wykorzystujące technologię OCR.

Istotnym elementem projektu ma być również ochrona danych. System ma uwzględniać wymagania dotyczące bezpieczeństwa oraz ochrony danych osobowych. UODO będzie wspierać projekt w zakresie stosowania zasad privacy by design, a także pseudonimizacji i anonimizacji danych.

Projekt przewiduje również działania edukacyjne. Mają powstać materiały informacyjne i przewodniki, a także organizowane będą webinary oraz szkolenia dotyczące wykorzystania i testowania sztucznej inteligencji.