Pismo UKNF zostało opublikowane na stronie Rządowego Centrum Legislacji w ramach prac nad projektem ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu rozwoju rynku finansowego oraz zwiększenia stabilności finansowej (UC132). Urząd postuluje w nim usunięcie regulacji dotyczących MIP-ów.

Emil Radziszewski w swoim tekście odnosi się również do pojawiających się publicznie argumentów, zgodnie z którymi MIP-y powinny być utrzymane jako rozwiązanie sprzyjające innowacyjności finansowej i powstawaniu startupów z sektora FinTech. Zdaniem przedstawiciela UKNF problem polega jednak na tym, że MIP-y w praktyce nie pełnią takiej funkcji w skali, która uzasadniałaby dalsze utrzymywanie obecnych regulacji.

KNF: MIP-y nie są fintechową piaskownicą

Radziszewski zaczyna od definicji fintechu stosowanej przez Europejski Urząd Nadzoru Bankowego (EUNB). Zgodnie z nią fintech oznacza wspierane technologicznie innowacje finansowe, które mogą prowadzić do powstawania nowych modeli biznesowych, aplikacji, procesów lub produktów i wywierać istotny, pozytywny wpływ na rynek finansowy.

Autor wskazuje przy tym przykłady rozwiązań, które jego zdaniem rzeczywiście można uznać za innowacje na polskim rynku płatniczym. Wymienia m.in. płatności natychmiastowe pay-by-link, funkcjonujący od 2015 roku BLIK, rozwiązania oparte na technologii rozproszonego rejestru rozwijane przez Billon Solutions oraz szybkie transfery pomiędzy rachunkami i kartami płatniczymi rozwijane przez Fenige.

W ocenie UKNF działalność MIP-ów nie wpisuje się jednak w ten model w takim zakresie, jak zakładano przy tworzeniu regulacji.

MIP-y miały być swego rodzaju uproszczonym środowiskiem pozwalającym na rozpoczęcie działalności płatniczej na ograniczoną skalę. UKNF zwraca jednak uwagę, że nie jest to piaskownica regulacyjna w rozumieniu modelu stosowanego przez EUNB. MIP nie musi bowiem testować innowacyjnego rozwiązania, działalność nie jest ograniczona czasowo, a przedsiębiorca może świadczyć usługi rzeczywistym klientom.

W 2020 roku UKNF uruchomił dodatkowo wirtualną piaskownicę regulacyjną, w której można testować wybrane usługi płatnicze w środowisku odizolowanym od rynku. Jak wskazuje Radziszewski, rozwiązanie to dotychczas nie cieszyło się większym zainteresowaniem.

Tylko część MIP-ów miała testować innowacje

UKNF przywołuje również dane dotyczące programu Innovation Hub, działającego od 2018 roku. Do końca 2025 roku przeprowadzono w jego ramach konsultacje dotyczące 244 zgłoszeń. Spośród wszystkich wniosków zakwalifikowanych do programu 50 dotyczyło rynku usług płatniczych.

Tylko sześć z nich pochodziło od podmiotów, które złożyły wniosek o wpis do rejestru MIP. Jak podaje Radziszewski, do dziś działają trzy z tych podmiotów.

Podobne wnioski płyną z analizy wniosków o oficjalne interpretacje KNF dotyczące innowacji na rynku finansowym. Urząd otrzymał 107 takich wniosków, z czego 47 zakwalifikowano jako dotyczące innowacji. Tylko 18 odnosiło się do rynku usług płatniczych.

Co więcej, w 10 z tych 18 przypadków deklarowana innowacyjność miała – według UKNF – przede wszystkim uzasadniać wyłączenie stosowania przepisów ustawy o usługach płatniczych. Tylko cztery podmioty występujące o taką interpretację ubiegały się jednocześnie o wpis do rejestru MIP. Do dziś działają dwa z nich.

Najmocniejszy argument pojawia się jednak przy analizie wszystkich wniosków o wpis do rejestru MIP. Według Radziszewskiego w ciągu ośmiu lat rozpatrzono ich 331. Analiza dokumentów składanych przez przedsiębiorców pozwoliła UKNF uznać zaledwie 10 przypadków za próbę testowania lub wdrożenia rozwiązań innowacyjnych.

To oznacza, że według danych przedstawionych przez autora jedynie niewielka część działalności związanej z MIP-ami miała charakter faktycznie innowacyjny.

MIP-y jako „startupowa furtka”? KNF ma inne zdanie

Radziszewski kwestionuje również przekonanie, że regulacje dotyczące MIP-ów stworzyły korzystne środowisko dla startupów finansowych. Spośród 291 małych instytucji płatniczych, które zostały dotychczas wpisane do rejestru, 50 wykreślono z urzędu z powodu nieprowadzenia działalności przez ponad 12 miesięcy.

Jeszcze ciekawsze dane dotyczą aktywnych podmiotów. Na koniec 2025 roku działało 168 MIP-ów. Aż 60 z nich zaraportowało KNF wykonanie maksymalnie 36 transakcji płatniczych w całym 2025 roku. W przypadku 53 podmiotów było ich mniej niż 10.

Według UKNF nie wynikało to z braku zainteresowania klientów usługami tych firm. Analiza transakcji miała wskazywać, że były one wykonywane głównie w modelu „family & friends”, czyli na rzecz ograniczonego kręgu znajomych i rodziny.

Radziszewski zwraca również uwagę na sposób przygotowywania części wniosków o wpis do rejestru. Jak pisze, wiele z nich ma charakter wystandaryzowany i blankietowy.

Jeszcze poważniejszy zarzut dotyczy dalszych losów części zarejestrowanych MIP-ów. Według autora obserwacje UKNF wskazują, że część takich podmiotów ma charakter „szelfowy” i jest tworzona po to, aby później odsprzedać ją innemu nabywcy.

W tekście Radziszewski pisze wręcz o powstaniu rynku handlu MIP-ami.

UKNF: priorytetem jest bezpieczeństwo rynku

W końcowej części tekstu przedstawiciel UKNF odnosi się do roli nadzoru finansowego. Podkreśla, że zadaniem KNF nie jest wyłącznie wspieranie innowacji, ale również dbanie o prawidłowe funkcjonowanie rynku, jego stabilność, bezpieczeństwo, przejrzystość i zaufanie uczestników. Jego zdaniem skala problemów związanych z obecnym modelem funkcjonowania MIP-ów uzasadnia zmianę przepisów.

Radziszewski krytycznie ocenia również reakcję środowiska fintech na problemy sygnalizowane przez nadzór. Jak wskazuje, w raportach, inicjatywach i apelach organizacji branżowych trudno znaleźć pogłębione analizy dotyczące nieprawidłowości związanych z MIP-ami oraz propozycje ich rozwiązania.

W jego ocenie może to prowadzić do zniekształcenia obrazu rynku i utrudniać ocenę ryzyka związanego z działalnością części podmiotów funkcjonujących pod szyldem fintech.

Ostatecznie autor stoi na stanowisku, że obecna skala zagrożeń związanych z regulacjami dotyczącymi MIP-ów wymaga zdecydowanej reakcji ustawodawcy. Dlatego UKNF zwrócił się do ministra finansów o usunięcie przepisów regulujących działalność małych instytucji płatniczych.

To stanowisko nadzoru, ale na łamach Fintek.pl możecie też zapoznać się z perspektywą fintechów. W cyklu „Derisking po polsku” oddajemy głos rynkowi FinTech. Pierwszy materiał jest dostępny tutaj: KNF chce usunąć kilkaset firm jednym wnioskiem. Derisking po polsku #1.